Tibbi maskalardan necə, nə zaman, harada istifadə olunmalıdır?

Səhiyyə Nazirliyinin Analitik Ekspertiza Mərkəzi tibbi maskalar haqqında maarifləndirici məlumat paylaşıb.

Tibbi maska – tənəffüs orqanlarının hava-damcı yolu ilə ötürülən patogen viruslardan və bakteriyalardan, submikron ölçülü müxtəlif hissəciklərdən (allergik reaksiyalar törədən), zərərli buxarlardan və aerozollardan, bioloji mayelərdən, tozlardan və s. qorunması üçün nəzərdə tutulmuş fərdi mühafizə vasitəsidir.

Müxtəlif yönümlü sahələrdə gigiyena məqsədilə geniş istifadə olunur:

• səhiyyə müəssisələrində;

• kosmetologiyada;

• istehsalatda;

• məişətdə.

Birdəfəlik tibbi maska  xarakteristikasına, təyinatına, ölçüsünə və s. görə fərqlənir.

Sterillik dərəcəsinə görə maskalar iki cür olur:

1. Steril birdəfəlik maskalar xüsusi aseptik şəraitdə emal olunmuş qoruyucu vasitədir – əməliyyat otaqlarında və laboratoriyalarda iş üçün nəzərdə tutulmuşdur. Sahə dezinfeksiyaedici vasitələrlə və ultrabənövşəyi şüalarla işləndikdən sonra “təmiz” sayılır. Adi sahəyə düşdüyü andan etibarən steril maska qeyri-steril olur.

2. Qeyri-steril maskalar– məişətdə, tibb müəssisələrində, istehsalatda və s. istifadə olunan vasitədir. Bu, müxtəlif sferalarda istifadə olunan vasitələrin çoxsaylı alt növlərindən ibarət ümumi kateqoriyadır.

Maskaların istehlakçının konkret yaş qrupuna uyğun ölçülər üzrə bölgüsü mövcuddur:

• yenidoğulmuşlar və 5 yaşa qədər uşaqlar üçün maska – ölçüləri 12 x 7 sm;

• 5 yaşdan 14 yaşadək pasiyentlər üçün uşaq maskası – ölçüləri 14 x 8 sm;

• böyüklər üçün maska – ölçüləri 17 x 9,5 sm təşkil edir.

Bu vasitələr təyinatı üzrə aşağıdakı kateqoriyalara bölünür:

• cərrahi maskalar;

• prosedur maskaları;

• stomatoloji maskalar.

Məşhur ticarət markalarının istehsalçıları müxtəlif dizaynlarda maska təqdim edirlər:

yazılı, abstrakt təsvirli və rəsmli maskalar – əsasən uşaq səhiyyə müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulan vasitələrinin mühafizədən savayı ikinci təyinatı da var – uşaqların yad mühitə alışdırmaq, tibb heyəti ilə ünsiyyətin asanlaşdırılmasına kömək etmək;

rəngli maskalar – bütün rəng çalarlarında hazırlanmış olub, müxtəlif rəng və çeşid üzrə qablaşdırmalarda satılırlar, mühafizə xüsusiyyətlərindən başqa əhvalın yüksəldilməsini təmin edirlər;

tibbi qara maskalar – əlavə mühafizə ilə gücləndirilmiş olub, kosmetik salonlarda, təmizlik şirkətlərində, istehsalatda istifadə olunurlar, müxtəlif submikrofil hissəciklərdən etibarlı mühafizəni təmin edirlər.

Bütün rəngli maskalar hipoallergendirlər. Hətta rəng çalarının verilməsi və ya rəsmin yaradılması üçün istifadə olunan boyalar belə, allergik reaksiya verməyən və uşağın orqanizmi üçün tamamilə təhlükəsiz olan xüsusi boyalardırlar. Üz üçün tibbi qara maskalar həm monoton, həm də şən yazılarla (gülüş, bığ, smaylik və s.) ola bilər. Bütün bu rəngarənglik heyətin və ziyarətçilərin əhvalına xoş təsir bağışlayır, təyin olunmuş müalicənin uğurlu olmasına müsbət təsir göstərir.

Strukturuna görə maskalar:

1. Bağlara malik, çoxistifadəlik tənzif maskalar. Tənzifdən hazırlanmış olur. 2-3 saat ərzində mühafizəni təmin edir; bu müddət ötdükdən sonra vasitə, sonrakı istifadə üçün xüsusi üsulla emal olunmalıdır (yuma, qaynatma və ya dezinfeksiyaedici məhlula salma üsulları münasib ola bilər). Əvvəllər hər yerdə istifadə edilməsinə baxmayaraq belə maskalar populyarlığı itirirlər.

2. Toxunma olmayan, üçqatlı prosedur maskaları. Belə təkistifadəlik maska, sterilliyə dair xüsusi tələblər olmayan hər bir yerdə istifadə olunurlar. Bu vasitələrin filtrasiya səviyyəsi kifayət qədər yüksək – təxminən 95,9 %-dir. Bu vasitə, toxunma olmayan mikrolifli parçalardan hazırlanır:

• spanbond – iki xarici qat üçün istifadə olunur, əla hava keçiriciliyi ilə fərqlənir;

• meltblaun – daxili filtrasiyaedici qat üçün istifadə olunur.

3. Toxunma olmayan, dörd qatlı, xüsusi təyinatlı (cərrahi) maskalar. Bu maskalar gücləndirilmiş xarakteristikalara malik olub, filtrasiyaedici qatı ikiləşmiş olur. Bəzən əlavə olaraq maskanı daşıyan şəxsi bioloji mayelərlə birbaşa təmasdan qorumaq üçün maye əleyhinə qata malik vasitələrə də rast gəlinir. Belə maskanın filtrasiya səviyyəsi ən yüksək – 99,9 %-dir.

4. Toxunma kömür maskaları – tozlu sahələrdə və kimyəvi laboratoriyalarda iş zamanı əvəzedilməzdirlər. Kömür maskası bütün məlum patogen mikrofloranı, eləcə də ən  kiçik hissəcikləri tutub saxlayır.

Toxunma olmayan maskalar faydalı əlavələrlə təchiz edilir:

• vasitəni lazımi vəziyyətdə saxlayan geniş və yumşaq qulaqardı ilgəklərlə (ilgəklər hipoallergen tərkibə malik olub, lateks törəmələri ehtiva etmirlər, qulağın arxasındakı zərif dərini sürtmürlər);

• əl ilə tənzimlənənən və zəruri yapışma sıxlığını təmin etməklə maskanın maksimum sıx şəkildə və lazımi nahiyədə bədənə sıxılmasına imkan verən, teldən hazırlanmış burun sıxıcısı ilə;

• vasitəni daşıyarkən komfortu təmin edən, maskanın dodaqlara yapışmasına imkan verməyən büzmə ilə.

Qoruyucu maskanı kim  geyinməlidir

  •  Yoluxmaqdan ehtiyat edən sağlam insan, yoxsa xəstə?

Cavab: xəstələnmə halları tək-tək, fərdi hallarda müşahidə olunduqda, əlbəttə ki, tibbi maska, virus və bakteriyaları öz orqanizmindən ətraf mühitə yaymaması üçün xəstə üçün nəzərdə tutulmuşdur.

  • Epidemiya dövründə xəstələnənlərin yaxınları və təbii ki, tibb heyəti də risk zonasına daxil olurlar.  Bu halda qripdən qorunmaq üçün tibbi maska həm xəstələnən, həm də təmasda olan tərəf üçün göstəriş olacaqdır.

 Qoruyucu maskanı düzgün şəkildə necə istifadə etməli

1. Maskanı geyinmə, daşıma və çıxarma vaxtı vasitənin əl ilə təmasının minimal olmasını təmin etmək.

2. Bütün perimetrləri üzrə maskanı üzə maksimal dərəcədə sıxlaşdırmaq.

3. Vasitənin istifadəsi üzrə müddət və şərtlərə riayət etmək:

•    mürəkkəb epidemioloji vəziyyətlər zamanı maska hər iki saatdan bir dəyişdirilməlidir;

•    tozlanma şərtlərində  hər 3-4 saatdan bir yeniləmək tələb olunur.

•    adi şərtlərdə vasitənin istifadə müddəti maksimum – 6 saatdır.

4. İstifadə olunmuş maskanı düzgün şəkildə utilizasiya etmək, əlləri sabunla diqqətlə yumaq və ya xüsusi dezinfeksiyaedici vasitələrlə işləmək.

5. Qoruyucu maskanı yalnız zərurət olduqda, əhalinin kütləvi toplandığı ərazilərdə geyinmək.

Şərh yaz

Şərh yaz

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir